 |
| ಕುಳಿತಿರುವ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ಪತಂಗ - ಹಾರಾಡುವಾಗ ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಈ ಪತಂಗದ ಫೋಟೋ ತೆಗೆಯುವುದು ಕಷ್ಟ |
ಮಳೆಗಾಲದ ಒಂದು ದಿನ ಬೆಳುವಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಮ್ಮಿಲನ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರ ಚಿಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದೇ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಕೇಳಿದೆ. ಅವರು ಅಷ್ಟೇನೂ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ತೋರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಉದ್ಯಾನದ ಸಮಯ ಆಗಲೇ ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಹೇಗೋ ಕೊನೆಗೆ ಒಪ್ಪಿದರು.
ನಾನು, ನವ್ಯ ಮತ್ತು ಅಭಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದು ಗಂಟೆಗೆ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದೆವು. ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ತಡವಾದ ಸಮಯ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆ ದಿನವೂ ಮಳೆ ತನ್ನಿಷ್ಟದಂತೆ ಬರುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮೋಡಗಳ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ ಸೂರ್ಯನ ಕಿರಣಗಳು ಇಣುಕಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದವು.
ಒಳಗೆ ಹೋಗುವ ಮೊದಲು ಚಿಟ್ಟೆ ಜೀವನದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ನಂತರ ಸಮ್ಮಿಲನ್ ಶೆಟ್ಟಿಯವರು ಉದ್ಯಾನದ ಉದ್ದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ನಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದ ಬಳಿಕ ನಮ್ಮನ್ನು ಒಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.
ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಅನೇಕ ಚಿಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಾನಗಳಂತೆ ಇದು ಕೇವಲ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸ್ಥಳವಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳುವಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೂರಾರು ಆತಿಥೇಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು (Host Plants) ನೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿಟ್ಟೆಯೂ ತನ್ನ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಗಿಡದ ಮೇಲೆ ಇಡುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಭೇದ ಚಿಟ್ಟೆಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆತಿಥೇಯ ಸಸ್ಯವಿದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮರಿಹುಳುವಿಗೆ ಅದೇ ಸಸ್ಯದ ಎಲೆ ಮೊದಲ ಆಹಾರ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕ ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮಕರಂದ ನೀಡುವ ಹೂಗಿಡಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಚಿಟ್ಟೆ ಪ್ರಭೇದ ಅಲ್ಲಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಚಿಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಾನವೆಂದರೆ ಇದೇ—ಜೀವಂತ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ; ಪಂಜರದೊಳಗಿನ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವಲ್ಲ.
ಉದ್ಯಾನದೊಳಗೆ ತಿರುಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.
ಮೋಡ ಸರಿದು ಸ್ವಲ್ಪ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಬಿದ್ದ ಕೂಡಲೇ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಹೂವಿನಿಂದ ಹೂವಿಗೆ ಹಾರಾಡತೊಡಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಮತ್ತೆ ಮೋಡ ಮುಸುಕಿದರೆ ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಅಡಗಿದ ಕೂಡಲೇ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪಿನ ಕೀಟಗಳು ಹೂಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.
ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಜೀವಿ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.
ಅದು ಹೂವಿನ ಎದುರೇ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಲೇ ತೂಗಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮುಂದೆ, ಹಿಂದೆ, ಬದಿಗೆ—ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನು ನೋಡಿದ ಕ್ಷಣವೇ ನನಗೆ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ನೆನಪಾಯಿತು.
ನಾನು ಅದುವರೆಗೆ ಜೀವಂತ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ನೋಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳು. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ನೋಡಿದ್ದೆ.
ನಾನು ಸಮ್ಮಿಲನ್ ಅವರ ಕಡೆ ತಿರುಗಿ ಕೇಳಿದೆ,
"ಇದು ಏನು?"
ಅವರು ಹೇಳಿದರು,
"ಅದು ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ಹಾಕ್ಮಾತ್."
ಆ ಹೆಸರಿಗಿಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಹೆಸರು ಮತ್ತೊಂದಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನಿಸಿತು. ನಾನು ಕೇಳುವ ಮೊದಲೇ ಅದರ ಚಲನವಲನ ನೋಡಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ "ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್" ಎಂಬ ಪದ ಮೂಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ! ಅದರ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿತ, ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಡುತ್ತಲೇ ತೇಲುತ್ತಾ ಮಕರಂದ ಹೀರುವ ಕಲೆ, ಹೂವಿನ ಮುಂದೆ ಹಾರುವ ಭಂಗಿ—ಎಲ್ಲವೂ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.
ಹಾಕ್ಮಾತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪತಂಗಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ಪತಂಗಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಬಹುತೇಕ ಪತಂಗಗಳು ನಿಶಾಚರಿಗಳು. ಆದರೆ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ಪತಂಗಗಳು ಹಗಲಲ್ಲಿಯೇ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪತಂಗಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟ.
ಆನಂತರ ನನ್ನ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರವೂ ಇವುಗಳು ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದೆ. ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರ ಕಾಡುಶುಂಠಿ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುವ ಹೂಗಳಿಗೆ ಈ ಪತಂಗಗಳು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಬೆಳುವಾಯಿಯ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಪತಂಗ ಯಾವ ಪ್ರಭೇದದ್ದು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಖಚಿತವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಹೂಗಳಿಗೆ ಸಂಜೆ ಬರುವ ಪತಂಗವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಪ್-ಬ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ಪತಂಗ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಹೂವಿನಿಂದ ಹೂವಿಗೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲೇ ತೇಲುತ್ತಾ ಮಕರಂದ ಹೀರುವ ಅದರ ಚಲನೆ ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಸುಂದರ ಅನುಭವ.
ಆದರೆ ನನಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅಚ್ಚರಿ ಇನ್ನೂ ಕಾದಿತ್ತು.
ಅದು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೂಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಕೊಳವೆಗಳು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದವು. "ಇಷ್ಟು ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ಮಕರಂದ ಹೀರಲು ಈ ಪತಂಗಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿತು.
ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ಪತಂಗಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರೋಬೋಸಿಸ್ ಎಂಬ ಮಕರಂದ ಹೀರುವ ಕೊಳವೆಯಿದೆ. ಬಳಸದೇ ಇರುವಾಗ ಅದು ಸುರುಳಿಯಾಗಿ ತಲೆಯ ಕೆಳಗೆ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹೂವಿನ ಮುಂದೆ ತೇಲುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚಿ, ಹೂವಿನ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಮಕರಂದವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೀರುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೂವಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಮಕರಂದ ಕುಡಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಹೂವಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಹೂವಿಗೆ ತೆರಳುವಾಗ ಅದರ ತಲೆಗೂ, ಪ್ರೋಬೋಸಿಸ್ಗೂ ಅಂಟಿದ ಪರಾಗ ಕಣಗಳು ಮುಂದಿನ ಹೂವಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೌನವಾಗಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೆಲವು ಹೂಗಳೂ, ಹಮ್ಮಿಂಗ್ಬರ್ಡ್ ಪತಂಗಗಳೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೇ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂಗಳು ತಮ್ಮ ಮಕರಂದವನ್ನು ಆಳವಾದ ಕೊಳವೆಯ ತಳದಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ತಲುಪಲು ಪತಂಗಗಳು ಉದ್ದವಾದ ಪ್ರೋಬೋಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಹ ವಿಕಾಸವಾಗಿದೆ.
ಆ ದಿನ ನಾನು ಹೂವಿನ ಮುಂದೆ ತೇಲುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪತಂಗವನ್ನಷ್ಟೇ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಹೇಗೆ ಹೂಗಳೂ, ಪತಂಗಗಳೂ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಹ ವಿಕಾಸವಾಯಿತು ಎಂಬ ಅದ್ಭುತ ಕಥೆಯ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೆ!
ಕಾಮೆಂಟ್ಗಳು
ಕಾಮೆಂಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿ