ಕಲರವ

  ಚಿತ್ರ:  Damien Cannane  (APOD) ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಕೃತ್ತಿಕಾ (Pleiades) ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರಾ? ಬಹುಶಃ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನಗರದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೂ  ದೂರದರ್ಶಕವಿಲ್ಲದೆ ಬರಿಗಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ನೋಡಬಹುದು. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯರಹಿತವಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಧೂಳಿನ ಮೋಡವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನ ಕೋನಿಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಸಪ್ತ ಸಹೋದರಿಯರು (Seven Sisters) ಮತ್ತು ಎಂ45 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹ ವೃಷಭ ರಾಶಿಯೆಡೆಗೆ ಸುಮಾರು 400 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ 'ಸಪ್ತ ಸಹೋದರಿಯರು' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಮಂಕಾಗಿ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತಾಯ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಂದು ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೂ ನೋಡುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕನ ದೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಈ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹದ...

ಚಿತ್ರ:  NASA , Apollo 17 Crew 'ಸೂರ್ಯ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ‌ ಮೂರನೇ ಗ್ರಹ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ 'ಭೂಮಿ'ಯ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಗೋಳಾಕಾರದ ಭೂಮಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಕಲ್ಲು-ಬಂಡೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ 70 ಪ್ರತಿಶತ ನೀರು ಆವರಿಸಿದೆ. ಗ್ರಹದ ಪರಿಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೆಳ್ಳಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಾತಾವರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಧರಣಿ, ಅವನಿ, ಇಳಾ, ಪೃಥ್ವಿ, ಕ್ಷಿತಿ, ಧರಿತ್ರಿ, ಸ್ಥಿರಾ, ಧರಾ, ವಸುಧಾ, ಮಹಿ, ಧರಣಿ, ಮೇದಿನಿ, ಉರ್ವಿ, ಕ್ಷಮಾ, ಜಗತೀ, ವಸುಂಧರಾ, ವಸುಮತಿ, ಧಾತ್ರಿ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಸುಂದರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಈ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರವನ್ನು 1972 ರಲ್ಲಿ ಅಪೊಲೊ 17 ರಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಚಿತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ, ಹೆಚ್ಚು ವಿತರಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚಂದ್ರ, ಭೂ ವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು 1/4ರಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನಷ್ಟೇ ಕೋನಿಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜೀವಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಸಲಹುವ, ನಮಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಏಕೈಕ ನೆಲೆಯಾಗಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಈ ಸುಂದರ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಜತನದಿಂದ ಕಾಪಾಡೋಣ. ( A...

ವಾಲ್ಪರೈನಲ್ಲಿ ಕಂಡ, Gymnopiona ಜೀನಸ್ ಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದದ ಸಿಸಿಲಿಯನ್. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ನ ಚಿಕ್ಕ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.  ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮತ್ತೂ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಅವು ಎಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ, ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರದ ಕಾರಣ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಸುಮಾರು‌ ವರ್ಷ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ಪರಿಚಯ ಇರದೇ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ನಿಗೂಢ ಬದುಕು! 2016ರ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳು. ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ನಾನು ಆಗುಂಬೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಹೊರಟಿದ್ದೆವು. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಗಂಟೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರಿನ ಹತ್ತಿರ ತಲುಪಿದ್ದೆವು. ಜೋರಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ  ಮಳೆ ಆಗ ತಾನೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ವಾಹನದ ಹೆಡ್‌ಲೈಟ್ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಚಿತ್ರ ದೃಶ್ಯವೊಂದು ಕಾಣಿಸಿತು. ರಸ್ತೆಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾವುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿಯಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದ್ದವು. ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೆವಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಯಾವ ಜೀವಿಗಳು ಎಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಆತಂಕವೂ ಆಯಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೇ ಕುತೂಹಲ ಭಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ವಾಹನದಿಂದ ಇಳಿದು ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ...

ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ದೊರೆಯದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಒಂದು ಅನಾಮಧೇಯ  ಆರ್ಕಿಡ್ ಪ್ರಭೇದ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಅವುಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯ. ಆರ್ಕಿಡ್ ಎಂದರೆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡಗಳೆಂದು ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅನೇಕ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಮರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಲ್ಲ. ಮರವನ್ನು ಕೇವಲ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಅಷ್ಟೇ. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಾನು ನೋಡಿರುವ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ಅವು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾದ ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಲೈಕೆನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲೋ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹೂ ಬಿಡದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಮರದ ಮೇಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಣ್ಣ ಗಿಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಅವುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕದಿಂದಲೇ ನಡೆದು ಹೋಗಿರಬಹುದು. ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿರುವ ಕೆಲವು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳಿವೆ. BRT ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆರ್ಕಿಡ್ ಕಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಅದರ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅದು Porpax bracca...

 ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುವಾಗ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕಂಡ ಈ ಚಿತ್ತಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇವು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಅಥವಾ ಲೈಕೆನ್‌ಗಳು! (Lichens) ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ತಾರ. ಈ ಒಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಅವು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಲೆಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.. ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಬೇರೆ. ಬೂದು, ಹಸಿರು, ಹಳದಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಆಕೃತಿಗಳು. ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ, ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತ ಭಾಷೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ತುರಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲುಹೂವು ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಓದುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲಿಯಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಕಲ್ಲುಹೂವು ಎನ್ನುವುದು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯಲ್ಲ! ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅದು ಎರಡು ಜೀವಿಗಳ ಸಹಜೀವನ. ಒಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪಾಚಿ (ಅಥವಾ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಿದಾಗ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಾಚಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಿದರೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಿಗಳು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. ಕಲ್ಲು ಹೂಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದ ಜಾಗ...

 ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಆಗುವಷ್ಟೇ ಖುಷಿ ಚಿಕ್ಕ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದರಲ್ಲೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಜೀವಿ Indrella ampulla ಎನ್ನುವ ಬಸವನಹುಳು (Snail)! ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೋಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಅದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆನೆ, ಹುಲಿ ಅಥವಾ ಹಾರ್ನ್‌ಬಿಲ್‌ನಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇರುವವರಿಗೆ ಇದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಜೀವಿ. 2025ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಮಾಂಸಾಹಾರಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಒಂದು ಕಾಫಿ ತೋಟದಲ್ಲಿ ನಾನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ Indrella ampulla ನೋಡಿದ್ದೆ. ಒದ್ದೆಯಾದ ಕಾಡಿನ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಬಸವನಹುಳವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೋಡಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಜೀವಿ ಕೊನೆಗೂ ಕಣ್ಣಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ  Indrella ampulla ಬಸವನ ಹುಳು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ Indrella ampulla ಕಾಣಿಸಿತು. ಈ ಬಾರಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹುಳು ಕಂಡಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಓದುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅದು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ Indrella ampulla ಬಸವನ ಹುಳು Indrella ampulla ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್...

ಆನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಕಂಡ ಹುಲಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು!  ಒಂದು ದಿನ ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಹಳೆಯ ಕೂಪ್ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆದು, ಎರಡು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಡು ತನ್ನ ಅನೇಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿತು. ಕಾಡಿನ ನೆಲ ಹಲವಾರು ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಕಡವೆ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಹಂದಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಆಗಾಗ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಗಮನ ಸೆಳೆದದ್ದು ಆನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಕಂಡ ಹುಲಿಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು! ಆನೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತು ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಿನ ಹಳೆಯದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ನಂತರ ಅದೇ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಲಿ ನಡೆದುಹೋಗಿತ್ತು. ಕಾಡಿನ ಈ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಜೀವಿಗಳ ಹಾದಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆರೆತಿರುವುದು ಅರಣ್ಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿತು. ಕಾಡು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಆನೆಗಳು ಹರಡುತ್ತವೆ; ಬಲಿಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹುಲಿಗಳು ಪರಿಸರದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸುಮಾರು ಮೂರುವರೆ ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಕೊನೆಯ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಅಳವಡಿಸಿ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಏಕಾಏಕಿ ಆನೆಯ ಗಂಭೀರ ಕರೆಯೊಂದು ಕಾಡಿನ ನಿಶ್ಶಬ್ದತೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿತು. ಅದು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಆ ಧ್...

  ಮೋಡಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾದ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟ ನಾನು ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಪಾಲಕ್ಕಾಡು ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಡಿವಿಷನ್ ಅಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಕದ ಮನ್ನಾರುಕಾಡು ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಡಿವಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ನಮಗೆ ಅನುಮತಿ ಇತ್ತು. ಮನ್ನಾರುಕಾಡಿನಿಂದ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗೊಮ್ಮೆ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾ ನನಗೆ 2017ರಲ್ಲಿ ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳು ನೆನಪಾಯಿತು. ಆ ವರ್ಷ ನಾನು ವಾನರಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಲವು ದಿನಗಳನ್ನು ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯೊಳಗೆ ಕಳೆದಿದ್ದೆ. ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜಾತಿಯ ವಾನರಗಳು ಪ್ರಬೇಧಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸಿಂಗಳೀಕ, ಮುಸಿಯ, ನೀಲಗಿರಿ ಮುಸಿಯ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕಾಣುವ ಕೋತಿ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭೇದವೂ ಇರಬಹುದು. ಅದುವೇ ಕಾಡುಪಾಪ. ಆದರೆ ಅದು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುವ ಪ್ರಾಣಿ. ನಮ್ಮ ಹಗಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಅದು ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನದ ಮಳೆಕಾಡು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿತ ದಾರಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಮಳೆಕಾಡಿನೊಳಗೆ ನೇರವಾಗಿ ನಡೆದು ವಾನರಗಳ ಕೂಗು ಕೇಳಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಮರಗಳ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆಯೇ? ಎಂದು ಗಮನಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಸೈಲೆಂಟ್ ವ್ಯಾಲಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗಾ...

ಪಶ್ಚಿಮಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ ಶೋಲಾ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು  ಕೆಲವೊಂದು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಗಮನವಿಟ್ಟು ನೋಡದೇ ಹೋದರೆ ನಮಗೆ ಅರಿವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮಾಯಾಜಾಲ ಎಂದು ಅರಿವಾಯಿತು. ಹಾಗೆ ನಾನು ಗಮನಿಸಿದ ಎರಡು ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜಾಲ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಇನ್ನೊಂದು ದಟ್ಟ ಕಾಡಿನೊಳಗಿತ್ತು. ಮೊದಲನೆಯ ಜಾಲ ಶೋಲಾ-ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ! ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾದ, ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಚದುರಿಕೊಂಡಿರುವ ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು! ದೂರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅವು ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಸಿರು ಹೊದಿಕೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಕೇವಲ ಸುಂದರ ಭೂದೃಶ್ಯವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಹುಟ್ಟುವ ಸ್ಥಳ ಇದೇ. ಮಳೆ ಸುರಿದಾಗ ಈ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿಯಬಿಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೊಳೆಗಳು ಮತ್ತು ನದಿಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಈ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಮತ್ತು ಶೋಲಾ ಕಾಡುಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕೆಳಗಿರುವ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಬದುಕು ಬೇರೆ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿ, ಪಕ್ಷಿ, ...