ಕಲರವ

ಕಾಡಿನ ನಿಗೂಢಗಳನ್ನು ತರೆದಿಡುವ ' ಹುಲಿಯ ಬದುಕು ' ಕಾಡಿನ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು ಕಾಡಿನಲ್ಲೇ ಆರಂಭವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ, ಪುಸ್ತಕಗಳ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಯುವ ಮನಸ್ಸಿನ ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬದುಕಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನೇ ಬದಲಿಸುವ ಮೌನ ಕನಸುಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ. ನನಗೆ ಆ ಕಥೆ 'ಹುಲಿಯ ಬದುಕು' ಮತ್ತು 'ಹುಲಿರಾಯನ ಆಕಾಶವಾಣಿ' ಪುಸ್ತಕಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಾ. ಉಲ್ಲಾಸ್ ಕಾರಂತ್ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೊ ಕಾಲರ್ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದ ಹುಲಿಗಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಈ ಪುಸ್ತಕಗಳು 2000ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಆಂಟೆನಾ ಹಿಡಿದು ನಾಗರಹೊಳೆ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ, ಹುಲಿಯ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲರ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ರೇಡಿಯೊ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ವರ್ಣನೆಗಳು ನನಗೆ ಹೊಸ ಜಗತ್ತೊಂದನ್ನು ತೆರೆದವು. ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಆ ಪುಸ್ತಕಗಳೇ ನನ್ನನ್ನು ವನ್ಯಜೀವಿ ಕ್ಷೇತ್ರದತ್ತ ಸೆಳೆಯಿತು. 2011ರಲ್ಲಿ ನಾನು ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ (CWS) ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದಾಗ, ಡಾ. ಕಾರಂತ್ ಅವರು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರ್ಯಾಪ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಲೇ ಇದ್ದವು. ಭಾರತದ ಹುಲಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವರೇ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹುಲಿಗಳ ಬದುಕ...

  ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಆಕಾಶದ ತುಂಬಾ ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವ ಮೋಡಗಳು ಆವರಿಸಿತ್ತು. ತಾಪಮಾನವೂ ಇಳಿದು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರಾಳವೆನಿಸಿತ್ತು. ಈ ಮಳೆ ಮೋಡದ ದಿನಗಳು ಚೇತೋಹಾರಿ! ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಇರುವ ನೇರಳೆ ಮರ ( Syzygium cumini) ಈಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಚಿಗುರಿದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಉಜ್ವಲವಾಗಿ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು . ಈ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಪ್ರಭೇದ ಸದಾ ಕಾಲ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ ಮಳೆಯಿಂದ ತೊಳೆದ ಎಲೆಗಳು ಹಸುರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣುಗಳೆಂದರೆ ಯಾರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ? ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಈ ಮರ ಇನ್ನೂ ಹಣ್ಣು ಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿಲ್ಲ !   ಈ ಚಿಕ್ಕ ಮರಕ್ಕೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಕಥೆಯಿದೆ. ಇದು ಸಣ್ಣ ಗಿಡವಾಗಿದ್ದಾಗ ಜಿ.ಕೆ.ವಿ.ಕೆ ಸಮೀಪದ ನಮ್ಮ Office ನ ಮುಂದೆ ನೆಡಲು ಇದನ್ನು ತಂದಿದ್ದೆವು. ಆದರೆ ಆ ಕಟ್ಟಡದ ಯಜಮಾನ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೆಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ! ಕಾರಣ ಸರಳ - ಮುಂದೊಂದು  ದಿನ ಅದು ಹಣ್ಣು ಬಿಟ್ಟು , ಮಕ್ಕಳು ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣಿಗಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಎಸೆದರೆ? ನಮ್ಮ Office ನ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಗಾಜು ಇರುವುದರಿಂದ ನೇರಳೆ ಗಿಡವನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೆಡುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದಲ್ಲ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ . ಎಂಥಾ ದೂ(ದು)ರಾಲೋಚನೆ! ಹೀಗೆ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟ ಗಿಡವನ್ನು ಒಂದು ದಿನ ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ಮನೆಗೆ ತಂದೆ. Office ನಲ್ಲಿ ಅದು ಯಾರ ಗಮನಕ್ಕೂ ಬರಲಿಲ್ಲ.   ಮನೆಗೆ ತಂದಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಅದನ್ನು ಮಾವಿನ ಗಿಡವೆಂದೇ ಭಾವಿಸಿದರು. ನಮ್ಮ ಮನೆಯ...

ನಮಗೆ ಜೇನ್ದುಂಬಿಗಳು ಎಂದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆದರಿಕೆ ಇದ್ದೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆಲೆ ಇವು ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರೆ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲ ಜೇನ್ದುಂಬಿಗಳು ಅಷ್ಟು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಒಂದು ಜೇನ್ದುಂಬಿಯೆ ಕೋಲು ಜೇನು.

ಮುತ್ತುಗ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪವಿತ್ರವಾದ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ನಮ್ಮ ಬಯಲುಸೀಮೆ ಅಥವಾ ಕಾವಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಸುಂದರವಾದ ಮರಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.

ಪ್ಲೂಟೊವನ್ನು ದಾಟಿ ಮುಂದೆ ಹೊರಟ ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ ತಾನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸಲು ಸುಮಾರು 15 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹಿಡಿಯಿತು. ಸುಮಾರು 4.5 ಬೆಳಕಿನ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ದೂರವಿದ್ದ ನ್ಯೂ ಹೊರೈಜನ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಕಿಲೋಬಿಟ್ಸ್ ಪರ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಲು ಅಷ್ಟು ಸಮಯ ಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ಲೂಟೊದಿಂದ ಬಂದ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ಲೂಟೊ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪಗ್ರಹಗಳು ಈ ಮೊದಲು ಅಂದುಕೊಂಡಕ್ಕಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಈ ಮೊದಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿದಿದ್ದಂತೆ ಅದರ ವಾತಾವರಣದ ಪಲಾಯನ ಅಂದುಕೊಂಡದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ದರದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಪ್ಲೂಟೊ ಬಗೆಗಿನ ಊಹೆಯನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡುವಂತಾಯಿತು.

ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಕೈತೋಟದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪತಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಕಂಬಳಿ ಹುಳುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮಳೆಗಾಲ ಇವಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಒಂದು ಪತಂಗ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಡೀಫೋಲಿಯೇಟರ್ ಅಂದರೆ ಶ್ರೀಗಂಧ ವಿಪರ್ಣಕ ಎಂದು ತಿಳಿಯಿತು.

 ನೀವು ಈ ಲೇಖನವನ್ನು  ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನಿನನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನಿಮ್ಮ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟಚ್ ಸೆನ್ಸರ್ ಇದೆ. ಅದೇ ನೀವು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಟಚ್‌ಪ್ಯಾಡ್ ನಲ್ಲಿ ಟಚ್ ಸೆನ್ಸರ್ ಅಥವಾ ಮೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್ ಸೆನ್ಸರ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸೆನ್ಸರ್‌ಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬಹುಶಃ ಸೆನ್ಸರ್ ಇಲ್ಲದ ನಮ್ಮ ಜೀವನ ನೆನೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಎಂಟುಗಂಟೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಹಾಕಿದ್ದ LED ಬಲ್ಬ್‌ನ ಸಮೀಪ ಎನೋ ಪಟಪಟನೆ ಸದ್ದಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯಾವುದೋ ಪತಂಗ ಬಂದಿರಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿದೆ. ಮಳೆಗಾಲದ ದಿನಗಳಲ್ಲಂತೂ ಎರಡು-ಮೂರು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನಾನು ಅದುವರೆವಿಗೂ ನೋಡದ ಪತಂಗಗಳು ಇದೇ ದೀಪದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊರಗೆ ಬಂದು ನೋಡಿದಾಗ ದೀಪದ ಹತ್ತಿರ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೀಟವೋ ಮತ್ತೇನೋ ಒಂದರ ವೇಗಕ್ಕೆ ಅದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳೇ ಮುರಿಯಬಹುದು ಎಂದೆನ್ನಿಸಿ ದೀಪದ ಸ್ವಿಚ್ ಆರಿಸಿದೆ, ನಿಶ್ಯಬ್ದವಾಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿನ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ದೀಪ ಹಾಕಿದಾಗ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದುದು ಪತಂಗವೆಂದೇ ತಿಳಿದೆ. ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅದೊಂದು ಚಿಟ್ಟೆಯಿರಬಹುದು ಎಂದೆನ್ನಿಸಿತು. ಪತಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಒಂದೇ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜೀವಿಗಳಾದರೂ ಅವುಗಳ‌ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಪತಂಗಗಳು ನಿಶಾಚರಿಗಳಾದರೆ, ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಹಗಲಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪತಂಗಗಳು ಕೂರುವಾಗ ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹರಡಿಕೊಂಡು ಕೂರುತ್ತವೆ. ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ತಮ್ಮ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಕೂರುತ್ತವೆ. ಪತಂಗಗಳದ್ದು ಕೂದಲಿನಿಂದ ದಟ್ಟವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವ ಚಿಕ್ಕ ಆಂಟೆನಾಗಳಾದರೆ, ಚಿಟ್ಟೆಗಳದ್ದು ಸಪೂರವಾದ ಉದ್ದ ಆಂಟೆನಾಗಳು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪತಂಗಗಳ ಬಣ್ಣ ಪೇಲವವಾಗಿದ್ದರೆ, ಚಿಟ್ಟೆಗಳದ್ದು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಗಾಢ ಬಣ್ಣ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪತಂಗಗಳು ...

ಕಳೆದ ಮೇ ತಿಂಗಳ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಗಂಟೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಲಗಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದ್ದೆ. ಆಗ ಯಾವುದೋ ಅಪರಿಚಿತ ಪ್ರಾಣಿಯೋ ಪಕ್ಷಿಯೋ ಏನೋ ಒಂದು ಹೊರಗಡೆ ಕೂಗುತ್ತಿರುವ ಸದ್ದಾಯಿತು. ಟಾರ್ಚೊಂದನ್ನು ಹಿಡಿದು ಹೊರಗಡೆ ಹೊರಟೆ. ಪಕ್ಕದ ತೋಟದಿಂದ ಸದ್ದು ಬರುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವುದೊಂದನ್ನು ಉಳಿದು ಮತ್ತೇನು ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಟಾರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಬರುವ ಬೆಳಕು ಆ ಕಗ್ಗತ್ತಲಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸಾಲುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಸದ್ದು ಬರುತ್ತಿರುವ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ಬೆಳಕು ಬಿಟ್ಟು ನೋಡಿದೆ. ಮರಗಳಿಗೆ ಬಲೆಯಂತೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಬಳ್ಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಏನೂ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ನನ್ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿರುವ ಸದ್ದನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದೆ. ನಂತರ ಒಳಗೆ ಬಂದು ಆ ಸದ್ದು ಯಾವುದು ಇರಬಹುದೆಂದು ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಕುಳಿತೆ. ನನಗಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ಆ ಸದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಯದ್ದೋ, ಪಕ್ಷಿಯದ್ದೋ, ಕೀಟದ್ದೋ ಎನ್ನುವುದೇ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ವ್ಯರ್ಥ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಆಗ ನನಗೆ ನೆನಪಾದದ್ದು ನನ್ನ ಮೊಬೈಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ BirdNet ಎನ್ನುವ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್. ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ನಾವು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದ ಸದ್ದಿನ ತುಣುಕನ್ನು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿ, analyse ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿದರೆ ಅದು ಯಾವ ಪಕ್ಷಿಯಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನನಗೆ ಆ ಸದ್ದು ಪಕ್ಷಿಯದ್...