ಕಲರವ

 ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹನಿಗಳ ಸ್ಪರ್ಶಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಂಡ ನೆಲ, ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ನೂರಾರು ಬಣ್ಣಗಳ ಮತ್ತು ರೂಪಗಳ ಅಣಬೆಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಂದದ ವೇಷ ತೊಟ್ಟು ನಿಂತ ಬೆಡಗಿ. ಚಿತ್ರ: © ಶ್ರೀಕಾಂತ ಕೆಲವು ಪುಟ್ಟ ಕೊಡೆಗಳಂತೆ, ಕೆಲವು ಹೂಗಳಂತೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ರಹದಿಂದ ಬಂದ ಜೀವಿಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಅವು ಕೇವಲ ನೋಡಲು ಸುಂದರವಾಗಿರುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವು ಕಾಡಿನ ಮೌನ ಶಿಲ್ಪಿಗಳು. ಸತ್ತ ಎಲೆಗಳು, ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಚಕ್ರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರ ಅಪಾರ. ಕೆಲವೇ ಕಾಲ ಕಂಡು ಮರೆಯಾಗುವ ಈ ಅಣಬೆಗಳು, ಕಾಡಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ಅದ್ಭುತ ಜೀವಜಗತ್ತಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕಿಟಕಿ ಅಷ್ಟೇ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಈ ಸುಂದರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಮಣ್ಣಿನೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಬೃಹತ್ ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಜಾಲದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗ. ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ ಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ರಚನೆಗಳೇ ಈ ಅಣಬೆಗಳು. ನೆಲದಲ್ಲಿ ಅರಳಿದ ಹೂವು. ಚಿತ್ರ: © ಶ್ರೀಕಾಂತ 'ಮಳೆಗಾಲದ ಅತಿಥಿಗಳು' ಎಂದರೆ ಅಣಬೆಗಳು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಅಣಬೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತೇವಾಂಶ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯ ಮತ್ತು...

 ಅದು ಮೇ 2016. ನಾಗರಹೊಳೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಣಗೂರಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ತಂಗಿದ್ದೆವು. ಹುಲಿಯ ಬಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವ ಸೀಳುದಾರಿ ಗಣತಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ (Line Transect Survey)  ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಫೀಲ್ಡ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕರು ಇದ್ದರು. ಅದು ಮುಂಗಾರು ಪೂರ್ವದ ಮಳೆಯ ಸಮಯ. ಒಂದೊಂದು ದಿನ ಸಂಜೆ ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದ ಹದವಾದ ಮಳೆಯಿಂದ ಕಾಡು ಹಸಿರಿನಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಒದ್ದೆಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ವಾಸನೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಒಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಸುಮಾರು ಎರಡೂವರೆ ಗಂಟೆ. ಊಟ ಮುಗಿಸಿ, ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಹೊರಡಲು ಇನ್ನೂ ಸಮಯವಿದ್ದ ಕಾರಣ ಎಲ್ಲರೂ ಹರಟೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದೆವು. ನಾವು ಉಳಿದಿದ್ದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಕೆರೆಯಿತ್ತು. ಕಟ್ಟಡದಿಂದ ಹೊರಬಂದರೆ ಕೆಲವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಒಂದು ಕಚ್ಚಾ ರಸ್ತೆ ಬಲಗಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂದೆ ಹಾದು, ಎಡಗಡೆಗೆ ಸಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಕೆರೆಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ತಿರುವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಟ್ಟಡದ ಮುಂದೆ ನಿಂತರೆ ಕೆರೆ ಕಾಣುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕ್ಷಣ ನಮ್ಮ ಮಾತೆಲ್ಲವು ಸ್ತಬ್ದವಾಯಿತು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಹುಲಿಯ ಕೂಗೊಂದು ಕೇಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆವು. ಅದು ಹುಲಿಯ ಘರ್ಜನೆಯಲ್ಲ. ಬೆದೆಗೆ ಬಂದ ಹೆಣ್ಣು ಹುಲಿ ಕಾಡ...

  ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ತಮ್ಮ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆದರೆ, ಪತಂಗಗಳು ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಧ್ಬುತ ಲೋಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಅವು ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಬಹಳ ಮುಂದಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1,60,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪತಂಗಗಳ ಪ್ರಭೇದಗಳು ದಾಖಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲೇ 12,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಲೆಪಿಡೋಪ್ಟೆರಾಗಳ (ಚಿಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಪತಂಗಗಳು) ಒಟ್ಟು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90% ಪತಂಗಗಳೇ. ಸೂಜಿಯ ತುದಿಯಷ್ಟೇ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪತಂಗಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಸುಮಾರು 25–30 ಸೆಂ.ಮೀ. ರೆಕ್ಕೆವಿಸ್ತಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಪತಂಗದವರೆಗೆ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಹೂಗಳ ಮಕರಂದವನ್ನು ಹೀರುತ್ತವೆ; ಕೆಲವು ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳ ರಸವನ್ನು ಕುಡಿಯುತ್ತವೆ; ಕೆಲವು ಮರಗಳಿಂದ ಸೋರುವ ರಸವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೂ ಕೆಲವು ವಯಸ್ಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನೇ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪತಂಗಗಳು ಜೇನುನೊಣಗಳಂತೆ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಕಪ್ಪೆಗಳು, ಬಾವಲಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆಹಾರವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಗಳಾಗಿವೆ. ಪತಂಗಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸವೂ ಅಷ್ಟೇ ಕುತೂಹಲಕರ. ಕೆಲವು ಮರದ ತೊಗಟೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ; ಕೆಲವು ಒಣ ಎಲೆಗಳಂತೆ ಮರೆಮಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; ಕೆಲವು ಹಕ್ಕಿಯ ...