ಕಲರವ

ಕತ್ತಲು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಚಂದಿರ - ಚಂದ್ರ ಪತಂಗ  ಅದು ವಾಲ್ಪರೈನಲ್ಲಿ ಉಭಯವಾಸಿ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಒಂದು ರಾತ್ರಿ. ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ನಾವು ತಾಲನಾರ್ ಎಂಬ ಜಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ್ದೆವು. ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ Nature Conservation Foundationನ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ದಿವ್ಯಾ ಮುದ್ದಪ್ಪ ಅವರೂ ಇದ್ದರು. ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಅಪಾರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ದಾರಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆರ್ಕಿಡ್‌ನ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ತಾಲನಾರ್‌ನ ಕಾಫಿ ತೋಟದ ರಸ್ತೆಗಳು ನನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯ ಮೇಲೆಯೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಪರೂಪದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕೈಚೆಲ್ಲಬೇಕಾಯಿತು. ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಸಾಕಷ್ಟು ಹುಡುಕಿದರೂ ಆ ಕಪ್ಪೆ ಮಾತ್ರ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳಲಿಲ್ಲ. (ಆ ಕಪ್ಪೆಯ ಹೆಸರು ನೆನಪಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ) ಆ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಂದಿನಂತೆ ನಾವು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಶುರುಮಾಡಿದೆವು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಳೆ ಸುರಿಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು.  ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂತಿರುಗುವ ಪ್ರಯಾಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಠಿಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಸರುಮಯವಾದ ದಾರಿ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡು ಬಾರಿ ವಾಹನ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು. ಅನಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ದಟ್ಟ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಹೇಗೋ ಅದನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಮತ್ತೆ ಮ...

ಸೀಬೆ ಹಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ರಸ ಹೀರುತ್ತಿರುವ ಪತಂಗ   ಉಭಯವಾಸಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಅಲೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭೇಟಿಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ಗಮನ ಕಪ್ಪೆ, ಅಥವಾ ಹಾವಿನ ಮೇಲೆ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದಾರಿಯ ಬದಿಯ ಮರಗಳೂ ಒಂದೊಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೊಡಗಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲೊಂದು ರಾತ್ರಿ, ಸೀಬೆಮರದ ಬಳಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಜೀವಿಯೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಅದು ಎಲೆಯೇ ಇರಬಹುದೆಂದು ಅನಿಸಿತು. ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದಾಗ ಅದು ಒಂದು ಸುಂದರ ಪತಂಗ ಎಂಬುದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು. ಯಾವ ಪ್ರಭೇದ ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಲದ ಸಂಪರ್ಕ ಸಿಕ್ಕ ನಂತರ ಹುಡುಕಿದಾಗ ಅದರ ಹೆಸರು ತಿಳಿಯಿತು— Green Fruit-piercing Moth  ( Eudocima salaminia ). ಹೆಸರನ್ನು ಓದಿದ ಕ್ಷಣವೇ ನಗು ಬಂತು. ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಮೊದಲು ಕಂಡದ್ದೇ ಹಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆಯೇ ಕುಳಿತು ರಸ ಹೀರುತ್ತಿದ್ದಾಗ! ಈ ಪತಂಗದ ಜೀವನವೇ ಹಣ್ಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ತನ್ನ ಬಲವಾದ Proboscisನಿಂದ (ಚಿಟ್ಟೆ, ಪತಂಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಹೀರುಗೊಳವೆ) ಮಾಗಿದ ಹಣ್ಣುಗಳ ಸಿಪ್ಪೆಯನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಒಳಗಿನ ರಸವನ್ನು ಹೀರುತ್ತದೆ. ಸೀಬೆ, ಮಾವು, ಕಿತ್ತಳೆ, ಮೋಸಂಬಿ, ಬಾಳೆ, ಪಪ್ಪಾಯಿ, ದಾಳಿಂಬೆ, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಸೇಬು, ...

 ಮಳೆಗಾಲ ಆರಂಭವಾಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಶಬ್ದ ಪ್ರಪಂಚ ಬದಲಾಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಮಳೆಯ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಡು ಮೊದಲ ಮಳೆಯ ಹನಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ. ಸೊರಗಿದ್ದ ಹಳ್ಳಗಳು ಮತ್ತೆ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳು ತೊಳೆದು ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಕೀಟಗಳ ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪೆಗಳ ಗಾಯನದಿಂದ ಜೀವಂತವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಮಳೆಗಾಲದ ರಾತ್ರಿಗಳಲ್ಲೇ ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಹಾರುಗಪ್ಪೆಗಳನ್ನು ನೋಡುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಹಾರುಗಪ್ಪೆಗಳು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹಾರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾವಲಿಗಳಂತೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ರೆಕ್ಕೆ ಬಡಿಯುತ್ತಾ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವುಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಎತ್ತರದ ಮರದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಮರದ ಕಡೆಗೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ಲೈಡ್ (Glide) ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಇವುಗಳನ್ನು ಹಾರುಗಪ್ಪೆಗಳು ಅಥವಾ ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಕಪ್ಪೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳ ಬೆರಳುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಚರ್ಮದ ತೊಗಲು (webbing). ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಪ್ಪೆಗಳಿಗಿಂತ ಈ ತೊಗಲು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರುವಾಗ ಅವು ಒಂದು ರೀತಿಯ "ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್"ನಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಜಿಗಿಯುವ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಯು ತನ್ನ ನಾಲ್ಕೂ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆಗ ಬೆರಳುಗಳ ನಡುವಿನ ಪೊರೆಗಳು ವ...

  ಚಿತ್ರ:  NASA , ESA , CFHT , NOAO ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮೆಸ್ಸಿಯರ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ M101 ಎಂದು ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ನೀಹಾರಿಕೆಯು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಸುಂದರವಾದ, ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯು ಸುಮಾರು 170,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಅಗಾಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮದೇ ಆದ ಕ್ಷೀರಪಥ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಲಾರ್ಡ್ ರೋಸ್ಸೆಯವರು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪಾರ್ಸನ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೆವಿಯಾಥನ್‌ ದೂರದರ್ಶಕದಿಂದ ಗಮನಿಸಿದ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ನೀಹಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ M101 ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹಬಲ್ ದೂರದರ್ಶಕದಿಂದ ತೆಗೆದ 51 ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ದೂರದರ್ಶಕಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಈ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಮಧ್ಯಭಾಗವು ಸುಮಾರು 40,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಹಬಲ್ ತೆಗೆದ ವಿವರವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ M101ರ ಚಿತ್ರವೂ ಸಹಾ ಒಂದು. ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಪೂರ್ಣ ಸುರುಳಿ ನೋಟ, ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಹಿನ್ನಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಇನ್ನಿತರ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳು, ಈ ರೀತಿ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುವ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಈ ಚಿತ್ರದ ವಿಶೇಷ. ಪಿನ್‌ವ್ಹೀಲ್ (Pinwheel) ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ M101 ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ಸಪ್ತರ್ಷಿ ಮಂಡಲ ಅಥವಾ Ursa Majorನ ಗಡಿಯೊಳಗೆ, ಸುಮಾರು 25 ಮಿ...

  ಚಿತ್ರ:  Damien Cannane  (APOD) ನೀವು ಎಂದಾದರೂ ಕೃತ್ತಿಕಾ (Pleiades) ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರಾ? ಬಹುಶಃ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ನಗರದ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯವಿರುವ ಸ್ಥಳದಿಂದಲೂ  ದೂರದರ್ಶಕವಿಲ್ಲದೆ ಬರಿಗಣ್ಣಿನಲ್ಲೇ ನೋಡಬಹುದು. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯರಹಿತವಾದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಧೂಳಿನ ಮೋಡವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕೃತ್ತಿಕಾ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವು ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ಪೂರ್ಣ ಚಂದ್ರನ ಕೋನಿಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದು. ಸಪ್ತ ಸಹೋದರಿಯರು (Seven Sisters) ಮತ್ತು ಎಂ45 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹ ವೃಷಭ ರಾಶಿಯೆಡೆಗೆ ಸುಮಾರು 400 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ 'ಸಪ್ತ ಸಹೋದರಿಯರು' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ಮಂಕಾಗಿ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತಾಯ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಆರು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಂದು ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೂ ನೋಡುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕನ ದೃಷ್ಟಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಈ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹದ...

ಚಿತ್ರ:  NASA , Apollo 17 Crew 'ಸೂರ್ಯ' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಕ್ಷತ್ರದ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ‌ ಮೂರನೇ ಗ್ರಹ ನಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ 'ಭೂಮಿ'ಯ ಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಗೋಳಾಕಾರದ ಭೂಮಿಯ ಬಹುಪಾಲು ಕಲ್ಲು-ಬಂಡೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ 70 ಪ್ರತಿಶತ ನೀರು ಆವರಿಸಿದೆ. ಗ್ರಹದ ಪರಿಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೆಳ್ಳಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಾತಾವರಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾರಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಧರಣಿ, ಅವನಿ, ಇಳಾ, ಪೃಥ್ವಿ, ಕ್ಷಿತಿ, ಧರಿತ್ರಿ, ಸ್ಥಿರಾ, ಧರಾ, ವಸುಧಾ, ಮಹಿ, ಧರಣಿ, ಮೇದಿನಿ, ಉರ್ವಿ, ಕ್ಷಮಾ, ಜಗತೀ, ವಸುಂಧರಾ, ವಸುಮತಿ, ಧಾತ್ರಿ ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಸುಂದರ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಈ ಸುಂದರ ಚಿತ್ರವನ್ನು 1972 ರಲ್ಲಿ ಅಪೊಲೊ 17 ರಿಂದ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಚಿತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾದ, ಹೆಚ್ಚು ವಿತರಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಒಂದೇ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಚಂದ್ರ, ಭೂ ವ್ಯಾಸದ ಸುಮಾರು 1/4ರಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನಷ್ಟೇ ಕೋನಿಯ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ನೀರು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜೀವಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಸಲಹುವ, ನಮಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಏಕೈಕ ನೆಲೆಯಾಗಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಈ ಸುಂದರ ವಸುಂಧರೆಯನ್ನು ಜತನದಿಂದ ಕಾಪಾಡೋಣ. ( A...

ವಾಲ್ಪರೈನಲ್ಲಿ ಕಂಡ, Gymnopiona ಜೀನಸ್ ಗೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದದ ಸಿಸಿಲಿಯನ್. ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ನ ಚಿಕ್ಕ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು.  ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮತ್ತೂ ಕೆಲವು ಜೀವಿಗಳು ಅವು ಎಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತವೆ, ಹೇಗೆ ಬದುಕುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿರದ ಕಾರಣ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ಸುಮಾರು‌ ವರ್ಷ ಸಿಸಿಲಿಯನ್‌ಗಳ ಪರಿಚಯ ಇರದೇ ಇದ್ದುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಅವುಗಳ ನಿಗೂಢ ಬದುಕು! 2016ರ ಆಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳು. ಹರ್ಷ ಮತ್ತು ನಾನು ಆಗುಂಬೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಹೊರಟಿದ್ದೆವು. ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಗಂಟೆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರಿನ ಹತ್ತಿರ ತಲುಪಿದ್ದೆವು. ಜೋರಾಗಿ ಸುರಿಯುತ್ತಿದ್ದ  ಮಳೆ ಆಗ ತಾನೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ವಾಹನದ ಹೆಡ್‌ಲೈಟ್ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಡಾಂಬರು ರಸ್ತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆಗ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಚಿತ್ರ ದೃಶ್ಯವೊಂದು ಕಾಣಿಸಿತು. ರಸ್ತೆಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆಗೆ ಹಲವಾರು ಜೀವಿಗಳು ದಾಟುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾವುಗಳಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಅವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿಯಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದ್ದವು. ಕತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತೆವಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ಯಾವ ಜೀವಿಗಳು ಎಂಬುದೇ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಆತಂಕವೂ ಆಯಿತು. ಆದರೆ ಕೆಲ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲೇ ಕುತೂಹಲ ಭಯವನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ವಾಹನದಿಂದ ಇಳಿದು ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ...

ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು ದೊರೆಯದ, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಒಂದು ಅನಾಮಧೇಯ  ಆರ್ಕಿಡ್ ಪ್ರಭೇದ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಶ್ಚರ್ಯವಾಗುವ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಅವುಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ವೈವಿಧ್ಯ. ಆರ್ಕಿಡ್ ಎಂದರೆ ಮರದ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡಗಳೆಂದು ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಅನೇಕ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳು ಮರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವು ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಲ್ಲ. ಮರವನ್ನು ಕೇವಲ ಆಸರೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ ಅಷ್ಟೇ. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ನಾನು ನೋಡಿರುವ ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ. ಅವು ಇಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಚ್ಚಹಸಿರಾದ ಪಾಚಿ ಮತ್ತು ಲೈಕೆನ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಎಲ್ಲೋ ಅಡಗಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಹೂ ಬಿಡದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೇ ಕಷ್ಟ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಮರದ ಮೇಲಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಣ್ಣ ಗಿಡದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಸಲ ಅವುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲದೆ ನಾನು ಅವುಗಳ ಪಕ್ಕದಿಂದಲೇ ನಡೆದು ಹೋಗಿರಬಹುದು. ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿರುವ ಕೆಲವು ಆರ್ಕಿಡ್‌ಗಳಿವೆ. BRT ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮರದ ತೊಗಟೆಯ ಮೇಲೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆರ್ಕಿಡ್ ಕಂಡಿತ್ತು. ಆಗ ಅದರ ಹೆಸರು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಅದು Porpax bracca...

 ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುವಾಗ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕಂಡ ಈ ಚಿತ್ತಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇವು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಅಥವಾ ಲೈಕೆನ್‌ಗಳು! (Lichens) ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ತಾರ. ಈ ಒಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಅವು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಲೆಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.. ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಬೇರೆ. ಬೂದು, ಹಸಿರು, ಹಳದಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಆಕೃತಿಗಳು. ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ, ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತ ಭಾಷೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ತುರಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲುಹೂವು ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಓದುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲಿಯಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು. ಕಲ್ಲುಹೂವು ಎನ್ನುವುದು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯಲ್ಲ! ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅದು ಎರಡು ಜೀವಿಗಳ ಸಹಜೀವನ. ಒಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪಾಚಿ (ಅಥವಾ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಿದಾಗ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಾಚಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಿದರೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಿಗಳು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ. ಕಲ್ಲು ಹೂಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದ ಜಾಗ...