ಕಲ್ಲರಳಿ, ಹೂವಾಗಿ..

 ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಾಡುವಾಗ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಕಂಡ ಈ ಚಿತ್ತಾರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ಇವು ಕಲ್ಲುಹೂವು ಅಥವಾ ಲೈಕೆನ್‌ಗಳು! (Lichens)

ಪಾಲಕ್ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ತಾರ. ಈ ಒಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲುಹೂವಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ

ಮೊದಲ ನೋಟಕ್ಕೆ ಅವು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಲೆಗಳಂತೆ ಕಾಣಬಹುದು.. ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಬೇರೆ. ಬೂದು, ಹಸಿರು, ಹಳದಿ, ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ಆಕೃತಿಗಳು. ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾರೋ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದಂತೆ, ಅಥವಾ ಅಪರಿಚಿತ ಭಾಷೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬರೆದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ.

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಬಳಿಯ ತುರಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಸಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲುಹೂವು

ನಾನು ಮೊದಲಿಗೆ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಸ್ಯದ ಪ್ರಭೇದವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದೆ. ನಂತರ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಓದುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ ಅವುಗಳ ಕಥೆ ಇನ್ನೂ ಕುತೂಹಲಿಯಾಗಿ ಕಾಣತೊಡಗಿತು.

ಕಲ್ಲುಹೂವು ಎನ್ನುವುದು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯಲ್ಲ! ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅದು ಎರಡು ಜೀವಿಗಳ ಸಹಜೀವನ. ಒಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪಾಚಿ (ಅಥವಾ ಸಯನೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬದುಕಿದಾಗ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪಾಚಿ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಆಹಾರ ತಯಾರಿಸಿದರೆ, ಶಿಲೀಂಧ್ರ ನೀರನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಿಗಳು ಒಂದೇ ಜೀವಿಯಂತೆ ಬದುಕುತ್ತಾ ಬಂದಿವೆ.

ಕಲ್ಲು ಹೂಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ತುಮಕೂರಿನ ಮೈದೇನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲುಹೂವು

ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದ ನಂತರ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಲ್ಲುಹೂಗಳು ಕಾಣತೊಡಗಿದವು. ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಮರದ ತೊಗಟೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಒಣ ಕೊಂಬೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೂ ಸಹ.

ರಾಮನಗರದ ಸಮೀಪ ಮಾವಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕಲ್ಲುಹೂವು

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಂತಹ ತೇವಾಂಶಯುಕ್ತ ಕಾಡುಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆವಾಸ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆ, ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯೂ ಅಪಾರ.

ವಾಲ್ಪರೈನಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಈ ಕಪ್ಪೆ‌ (Rhacophorus pseudomalabaricus) ಕುಳಿತಿರುವ ಕೊಂಬೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಹೂವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. 

ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷತೆ ಅವುಗಳ ನಿಧಾನ ಬೆಳವಣಿಗೆ. ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಕೆಲವೇ ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ ದೊಡ್ಡ ಕಲ್ಲುಹೂವು ಗುಂಪು ಹಲವು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾಗಿರಬಹುದು.

ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಅಪಾರ. ಬಿಸಿಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಿಕ್ಕ ಮರದ ಮೇಲಿನ ಕಲ್ಲುಹೂವು 

ಅವುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಿಲ್ಲ. ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳಿಗೆ ಬೇರುಗಳಿಲ್ಲ. ನೀರು ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ವಾಯುಮಾಲಿನ್ಯಕ್ಕೆ ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯೇ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಳಿ ಎಷ್ಟು ಶುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಸುಳಿವು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕಲ್ಲುಹೂವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೂಚಕ. ಕವಲೇದುರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಕಲ್ಲುಹೂವು

ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊದಲು ನೆಲೆಸುವ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಲ್ಲುಹೂಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಅವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಸವೆಸಿ ಮಣ್ಣಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ಒಂದು ಪರಿಸರದ ಅಡಿಪಾಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ಅವುಗಳ ಪಾತ್ರವಿದೆ.

ಈ ವಿಷಯಗಳು ತಿಳಿದ ನಂತರ ಬಂಡೆಗಳ, ಮರದ ಮೇಲಿ‌ನ ಆ ಬೂದು ಬಣ್ಣದ ಕಲೆಗಳು ನಿಮಗೆ ಮೊದಲಿನಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಅವು ಕೇವಲ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ತಾರಗಳಲ್ಲ, ಅವು ಎರಡು ಜೀವಿಗಳ ಸಹಜೀವನದ ಕಥೆಗಳು, ಅವು ಶುದ್ಧ ಗಾಳಿಯ ಸಂಕೇತಗಳು, ಅವು ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಾರದೆ ಉಳಿಯುವ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಪಂಚ!